MODEL MET KOFFIE | Het proces vervangt het resultaat
Waarom bij modeltekenen het proces belangrijker is dan het perfecte eindresultaat
De nieuwe wereld van modeltekenen zonder prestatiedruk
Wat als modeltekenen nu eens niet meer draait om het hebben van het juiste talent, het kunnen trekken van de perfecte lijnen of het neerzetten van een overtuigend eindresultaat? Maar als de nadruk nu eens komt te liggen op zaken als aandacht, rust en het ontspannende plezier van goed leren kijken en tekenen? Voor veel mensen opent juist dát perspectief een compleet nieuwe wereld.
In het kort:
- Modeltekenen is toegankelijk voor iedereen omdat het proces centraal staat: Door geconcentreerd te kijken en te tekenen ontstaat er een vorm van mentale rust, verdwijnt de vaak aanwezige afleiding en maakt prestatiedruk plaats voor ontspanning, nieuwsgierigheid en een natuurlijke creatieve flow.
- De waarde van modeltekenen zit daarbij niet in een ‘geslaagde’ tekening, maar in het trainen van waarneming, aandacht en aanwezigheid, waardoor ook beginners, twijfelaars en tekenaars die tijdelijk gestopt zijn, zich veilig voelen om te experimenteren zonder oordeel.
- Door los te komen van het idee dat modeltekenen een meetbaar eindresultaat moet opleveren, wordt tekenen naar model een oefening in kijken, voelen en ervaren, waarbij iedere deelnemer zijn eigen tempo, stijl en ontwikkeling mag volgen.
 |
| Ontspannen model bij een kunstwerk van een onbekende deelnemer |
Zie modeltekenen als een proces in plaats van het leveren van een prestatie
Voor veel mensen klinkt modeltekenen wel heel erg spannend. Het idee om een menselijk lichaam te tekenen roept beelden op van academische perfectie, streng kijkende, kritische docenten en zeer bedenkelijke blikken van mede-tekenaars die de beginner met enige minachting bekijken, terwijl ze de meest perfecte lijnen op het doek zetten.
Niets is minder waar. Het is slechts één van de manieren om naar modeltekenen te kijken en vaak ook nog een knap verouderde. In de inmiddels veel meer open en hedendaagse benadering verschuift de focus van het bereiken van het meer dan perfecte eindresultaat naar het modeltekenproces zelf. Niet de ‘mooie tekening’ die zo goed zou lijken staat centraal, maar het doen, het kijken en het ervaren van het tekenen.
Dit heeft een zeer positief effect. Wanneer het proces leidend wordt, verdwijnt de prestatiedruk vanzelf. Er is geen toets of examen. We zien geen goed of fout. Er is geen vergelijking met het werk van anderen. Dat maakt modeltekenen bij uitstek geschikt voor mensen zonder enige tekenervaring. Maar dit alles werkt ook voor gevorderden die muurvast lopen in hun veel te sterke drang naar perfectionisme.
Concentratie als vorm van ontspanning
Tijdens het tekenen van een model gebeurt er iets bijzonders. De aandacht gaat zich volledig richten op wat je ziet: Lijnen, vormen, houdingen, volume, schaduwen. Nare gedachten aan je werk met die irritante manager, je verplichtingen die je nog na moet komen of andere persoonlijke zorgen verdwijnen al snel naar de achtergrond omdat je je wel moet concentreren. Deze diepe concentratie werkt ontspannend. Het is vergelijkbaar met vormen van meditatie of mindfulness.
Juist omdat modeltekenen vraagt om aanwezig te zijn in het moment, in het nu, ontstaat er een mentale rust. De omgeving vervaagt. De tijd lijkt minder belangrijk. De wereld in je hoofd wordt stiller en vaak veel rustiger. Dit effect maakt modeltekenen aantrekkelijk voor mensen die op zoek zijn naar ontspanning, focus en een creatieve uitlaatklep zonder nog weer een nieuwe vorm van prestatiedruk te moeten ervaren.
Waarom iedereen bij modeltekenen kan meedoen
Het is een veelgehoorde misvatting dat je goed of zelfs zeer goed moet kunnen tekenen om aan modeltekenen te beginnen. In werkelijkheid is tekenen naar model een vaardigheid die zich ontwikkelt door veel te doen. Wanneer het proces centraal staat, is voorkennis al helemaal niet nodig. Iedereen kan kijken, lijnen zetten en ontdekken wat er gebeurt.
Modeltekenen wordt daarmee inclusief: Jong of oud, beginner of ervaren kunstenaar, onzeker of zelfverzekerd. Iedereen start telkens opnieuw, elke pose weer. Ieders papier is leeg, ongeacht je achtergrond. Dat maakt elke sessie steeds weer gelijkwaardig en open.
Loskomen van het perfecte eindresultaat
De nadruk op een perfect eindresultaat kan creativiteit flink blokkeren. Angst om te falen zorgt ervoor dat mensen voorzichtig worden, minder durven te experimenteren en de neiging hebben om veel sneller te stoppen. Bij procesgericht modeltekenen wordt die druk bewust losgelaten.
Een tekening hoeft namelijk niets te ‘bewijzen.' Die tekening mag onaf, rommelig of flink zoekend zijn. Juist daarin schuilt de waarde: Je ziet er je eigen denkproces, je ontdekkingen en je twijfels terug op het papier of doek. Dat maakt je tekenwerk een stuk eerlijker en veel persoonlijker.
We gaan kijken in plaats van te kopiëren
Wanneer het resultaat niet leidend is, verandert ook je manier van kijken. Het gaat niet meer om het exact namaken van wat je ziet. Het gaat om het onderzoeken en bestuderen van wat je ziet. Hoe verhoudt een pose van een model zich tot de ruimte? Waar zit de spanning in het lichaam? Waar is juist de ontspanning te vinden? Welke lijnen in een modelpose zijn belangrijk? Welke kun je rustig weglaten?
Deze toch wel andere manier van kijken verdiept niet alleen je tekenen, maar werkt daarna ook nog eens door in het waarnemen van het dagelijks leven. Je leert steeds beter waarnemen. Én bestuderen van wat je ziet. Je gaat langzamer en gerichter kijken. Het gevolg daarvan is dat je nuances zult gaan herkennen die je eerst niet eens zag. Dat maakt modeltekenen tot een creatieve oefening waarvan het resultaat veel verder reikt dan alleen een afbeelding op je papier of doek. Het vormt je ook als persoon.
Er is ruimte voor persoonlijke interpretatie
Procesgericht modeltekenen nodigt je uit tot interpretatie. Wat zie je nu eigenlijk? Twee mensen kunnen naar hetzelfde model kijken en er totaal verschillende tekeningen van maken. En beide tekeningen zijn even waardevol. Er ontstaat veel ruimte voor eigen stijl, interpretatie, tempo en invalshoek.
Voor nieuwsgierige mensen die openstaan voor andere inzichten en een innovatieve aanpak werkt dit alles zeer bevrijdend. Het idee dat er één juiste manier is om te tekenen dat een eenduidig resultaat op gaat leveren, verdwijnt volledig. In plaats daarvan ontstaat er een lekker ruim speelveld waarin allerlei manieren van experimenteren worden aangemoedigd.
Tekenen naar model als een soort mentale reset
Veel deelnemers ervaren modeltekenen als een soort mentale reset. Door de combinatie van focus, stilte en creativiteit komt je hoofd tot rust. Dit maakt modeltekenen zo geschikt voor mensen met veel te drukke levens, volle agenda’s of zo'n hoofd dat altijd ‘aan’ staat en van hot naar haar springt.
Het modeltekenen zelf hoeft niet perfect te zijn om het hier geschetste positieve effect te hebben. Juist het proces van geconcentreerd bezig zijn zorgt voor de ontspanning en je hernieuwde energie.
Een uitnodiging tot vertraging
In een wereld die steeds sneller gaat, nodigt modeltekenen uit tot vertraging. Even niets moeten, behalve dat kijken en tekenen. Geen beeldschermen, geen oppiepende notificaties, geen hard gestelde prestatiedoelen. Alleen jij, het model en het papier of doek zijn van belang. Deze vertraging maakt flink ruimte voor verdere verdieping. Voor veel mensen is dat nu precies wat modeltekenen zo waardevol voor hen maakt. Je komt los van alle artistieke ambities. En juist het ontspannen met het proces omgaan zorgt er voor dat die artistieke ambities op den duur vanzelf gerealiseerd gaan worden.
Speelt het resultaat dan geen enkele rol meer?
Natuurlijk wel. Langzaam maar zeker wordt je merkbaar beter in wat je op het papier zet. En dan, na een flinke tijd, heel veel tekeningen, heel veel fouten en heel veel grote proppen in de prullenbak zul je zien dat je resultaten ook zonder druk beter en beter gaan worden. Ja, het duurt even, maar het is het wachten waard, temeer daar dat wachten in een ontspannen omgeving gebeurt, waarbij je alle positieve voordelen van het doorlopen van het proces kunt ervaren. Maar uiteindelijk zul je fraaie, goed gelijkende modeltekeningen en portretten kunnen produceren.
Ook nieuwsgierig geworden?
Dus ben jij ook nieuwsgierig naar een andere manier van modeltekenen, waarin rust, aandacht en experiment centraal staan? Gun jij jezelf de ruimte om te ontdekken wat modeltekenen ook voor jou kan betekenen? Stap dan in een aanpak waarin het proces veel belangrijker is dan het resultaat.
Terug naar het begin waar de koffie klaar staat
Weten wat u bij "Model met koffie" verwachten kunt?
Inschrijving en dergelijke
Wat is er de komende tijd te doen?
Sorry, Lisse is me te ver. Is er een alternatief?
